Özkaynakla Finansman Nedir?
Ekonomi okumuş biri olarak, para ve finans dünyası bana her zaman oldukça ilginç gelmiştir. Ama en çok, finansman kaynaklarını anlamak ve bunları günlük hayatla ilişkilendirmek bana her zaman bir tık daha anlamlı gelmiştir. Özellikle de “özkaynakla finansman” konusu… Eğer bir iş kurmayı düşünüyorsanız ya da bir yatırım yapacaksanız, özkaynakla finansman size genelde yatırımcı olmadan ya da banka kredisi almadan işinizi büyütme fırsatı sunar. Peki, bu ne demek? Nasıl bir şeydir? Gelin, biraz daha derinlemesine bakalım.
Çocuklukta Bir Anı: Annemin Pazara Gidişi
Biraz geriye gittiğimde, annemin pazara gittiğini hatırlıyorum. Her hafta pazara, cebinde sadece “özkaynak” diye adlandırabileceğimiz para ile çıkardı. Tabi o zamanlar, bu terimi bilmezdim, ama annemin pazara gitmeden önce yaptığı planları hep izlerdim. Evdeki birikimlerini gözden geçirir, ne kadar harcayacağını ve ne kadar tasarruf edeceğini hesaplar, sonra pazara çıkar. Annemin cebindeki para, aslında onun kendi kaynaklarından elde ettiği birikimleriydi. O, dışarıdan borç almazdı, ya da kimseye ödeme yapmak için kredi çekmezdi. Sadece özkaynakla alışveriş yapar, evin bütçesini dengede tutardı. O günlerden sonra, bu kavramı iş hayatımda da sıkça duyduğumda, ilk aklıma gelen şey hep annemin pazara çıkmadan önce yaptığı o hesaplamalar oldu.
Özkaynakla Finansman Nedir?
Özkaynakla finansman, en basit haliyle bir şirketin veya bireyin faaliyetlerini sürdürebilmesi için dışarıdan borç almadan, kendi kaynaklarını kullanarak finansman sağlamasıdır. Yani, dışarıdan yatırımcı aramadan, banka kredisi kullanmadan, sadece mevcut birikim veya şirketin kârları ile işlerinizi yürütmek. Bu, hem girişimciler hem de şirketler için oldukça önemli bir finansman kaynağıdır.
Özkaynakla finansman, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ’ler) için oldukça önemli. Çünkü bu şirketler çoğu zaman bankalardan kredi almakta zorlanabilirler. O yüzden bu tür işletmeler için özkaynakla finansman, riskleri azaltırken, işletme sermayesini de artıran bir yöntem olabilir.
İş Hayatında Özkaynak Kullanmanın Etkileri
Geçenlerde bir arkadaşım, bir startup kurmaya karar verdi. Çok heyecanlıydı, ama aynı zamanda tedirgindi de. Çünkü dışarıdan yatırım almayı düşünüyordu, ama bir yandan da bağımsızlığını kaybetmekten korkuyordu. Kendisi bu işe başlarken, özkaynakla finansman hakkında çok bilgisi yoktu. Bir gün, bir kafe sohbetinde bu konuyu açtık. Ona, özkaynakla finansmanın aslında çok daha güvenli bir yol olabileceğinden bahsettim. Banka kredisi ya da yatırımcı arayışına girmeden, kendi birikimlerinden ya da elde ettiği gelirden bu işin finansmanını sağlamak, hem daha bağımsız hem de daha az riskli olabilir.
Ve işte o an, ona biraz da annemin pazara çıkarken yaptığı gibi düşünmesini söyledim. Annemin pazara giderken, “şu kadar harcayabilirim” dediği o hesaplama gibi, bir girişimci de işine ne kadar yatırım yapabileceğini, kendi birikimlerinden hesaplayarak belirleyebilir. Bu, dışarıdan yardım almadığınız bir finansman yöntemidir, ama bazen şirketin uzun vadede daha sağlam temeller üzerine kurulmasına yardımcı olabilir.
Türkiye Ekonomisinde Özkaynakla Finansman
Türkiye ekonomisinde de özkaynakla finansman oldukça önemli bir yer tutuyor. Özellikle küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin, döviz kurlarındaki dalgalanmalardan veya faiz oranlarındaki artışlardan etkilenmemek için özkaynak kullanmayı tercih ettiklerini görebiliyoruz. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, KOBİ’lerin finansman ihtiyaçlarının büyük bir kısmı, kendi kaynaklarından sağlanıyor. 2022 yılı itibarıyla yapılan bir araştırmaya göre, Türkiye’deki küçük işletmelerin yüzde 60’ı, faaliyetlerini sürdürebilmek için dışarıdan borç almak yerine özkaynaklarını kullanmayı tercih ediyor.
Bu, aslında ekonominin daha geniş bir resmidir. Çünkü dış kaynaklar (yani borçlar ve krediler) bazen zorlu dönemlerde işletmeleri daraltabilir. Özkaynakla finansman ise, hem ekonomik dalgalanmalara karşı daha dayanıklı olmanızı sağlar hem de işletmelerin daha uzun süre ayakta kalmasına katkı sağlar.
Özkaynakla Finansmanın Zorlukları ve Avantajları
Tabii, özkaynakla finansman sağlamanın da kendi zorlukları var. Birçok girişimci için, ilk başta özkaynak kullanmak zor olabilir. Çünkü hemen her işin başlangıcında, bir miktar sermaye gereklidir. Bu da çoğu zaman birikimlerin tükenmesi ya da gelir elde edilene kadar bekleme süresi anlamına gelir. Ancak, uzun vadede baktığınızda, dışarıdan alınacak borçlar veya yatırımcılar ile kıyaslandığında, daha az riskli bir seçenek olduğu söylenebilir. Hem girişimcinin hem de işletmenin bağımsızlığı korunmuş olur.
Ayrıca, özkaynakla finansman, uzun vadeli büyüme için sağlam bir temel sağlar. Şirketler kendi birikimlerini kullanarak büyüdüklerinde, gelirlerini daha sürdürülebilir bir şekilde artırabilirler. Yani, borç ödeme derdinden kurtulduklarında daha rahat bir büyüme süreci yaşarlar.
Sonuç: Özkaynakla Finansman ve Büyüme
Sonuç olarak, özkaynakla finansman, birçok kişi ve işletme için oldukça güçlü bir finansman kaynağı olabilir. Tıpkı annemin pazara giderken yaptığı gibi, doğru bir planlama ile, insan birikimlerini kullanarak büyüyebilir, işler daha sağlam bir şekilde ilerleyebilir. Belki de dışarıdan yardım almak cazip gelebilir, ama bazen bağımsız kalmak ve riskleri azaltmak için özkaynakla finansman en iyi yol olabilir.
Kişisel hayatımızda olduğu gibi, iş dünyasında da en büyük güç, genellikle kendi içimizdeki kaynaklardan gelir.